home

Społeczność żydowska w Kamiennej

  • Napisany przez:
  • Skomentuj
  • Pin it

W osadzie Kamienna, która została miastem 1 stycznia 1923 roku na mocy rozporządzenia Rady Ministrów podpisanego przez Władysława Sikorskiego, zamieszkiwała także społeczność żydowska. Żydzi mieszkali głównie przy ulicach Targowej, dziś 3 Maja, Fabrycznej, Staszica i Limanowskiego. W 1920 roku na 1.0750 mieszkańców 2.135 było wyznania mojżeszowego. Żydzi wybudowali przy ulicy Fabrycznej okazałą, z czerwonej cegły…

W osadzie Kamienna, która została miastem 1 stycznia 1923 roku na mocy rozporządzenia Rady Ministrów podpisanego przez Władysława Sikorskiego, zamieszkiwała także społeczność żydowska. Żydzi mieszkali głównie przy ulicach Targowej, dziś 3 Maja, Fabrycznej, Staszica i Limanowskiego. W 1920 roku na 1.0750 mieszkańców 2.135 było wyznania mojżeszowego. Żydzi wybudowali przy ulicy Fabrycznej okazałą, z czerwonej cegły synagogę, która po 1945 roku służyła różnym celom. Była ostatnio magazynem Gminnej Spółdzielni Samopomocy Chłopskiej. Była także szkoła (chader) i Łaźnia (mykwa). Na Łyżwach na cmentarzu komunalnym był kirkut czyli cmentarz. Żydzi stanowili bardzo żywotną grupę mieszkańców. Trudnili się handlem i rzemiosłem. Dbali o wykształcenie swoich dzieci. Wystarczy zajrzeć do opracowania „Szkoła starsza niż miasto” wyd. 2015 r. To II Liceum Ogólnokształcące im. A. Mickiewicza dawniej Augusta Witkowskiego. W spisie absolwentów od 1923 roku do 1939 roku w każdym roczniku są Żydzi. Także w życiu społeczno politycznym byli bardzo aktywni. W wyborach na radnych miasta Kamiennej (dopiero w 1928 roku zatwierdzona została współczesna nazwa Skarżysko-Kamienna) w 1923 roku mniejszość żydowska zgłosiła listę kandydatów do Rady Miasta Kamienna. Kandydaci: Pfeffer Saul, Perl Mordka – kupiec, Chmielnicki Chaskiel – krawiec, Ostrowicz Abram – pracownik biurowy, Zylberman Moszek – kupiec, Bryks Szczul – kupiec, Liberman Lejzor – kupiec, Szałat Szmul – kupiec, Eizenberg Joel – kupiec, Goldbaum Chil – zegarmistrz. Z tej listy w wyborach radnymi zostali: Saul Pfeffer, Perl Mordka, Chaskiel Chmielnicki i Abram Ostrowicz. Weszli w skład 23 osobowej Rady Miasta. W dzielnicy handlowej wyróżniał się skład materiałów budowlach Bittra, sklep galanteryjny Gołdy Wygnańskiej i księgarnia Rachmila Pfeffera. Właśnie właścicielowi tej księgarni zawdzięczamy wydanie serii pocztówek ukazujących osadę Kamienną, które zachowały się w zbiorach kolekcjonerów.

W swoich wspomnieniach o Kamiennej ks profesor Włodzimierz Sedlak tak pisze: „Permanentną targowicę Niemcy nazywali Juden Tempel. Stanowiła ona dzielnicę żydowskiego handlu i ciągnęła się do linijki czyli bocznicy toru kolejowego prowadzącej do stalowni i cementowni (dziś ulica Podjazdowa).

W czasie II wojny światowej Żydzi poddani zostali przez Niemców działaniom wyniszczającym. Tworzyli dla nich zamknięte getta. Wywożono ich do obozów koncentracyjnych gdzie masowo ginęli. W Skarżysku-Kamiennej zatrudnieni byli w Państwowej Fabryce Amunicji pod zarządem niemieckim firmy „HASAG”, która miała swoją centralę w Lipsku. W lipcu 1944 roku w obozie pracy przymusowej „HASAG” Niemcy masowo wymordowali Żydów tam zatrudnionych. Starannie zacierano ślady, aby nigdy nie można było ustalić dokładną liczbę ofiar. Bardzo wartościowe poznawczo opracowanie o skarżyskim „Hasagu” napisał Krzysztof Gibaszewski w książce pt. Hasag. Wstrząsająca literatura stanowi dokument o tym ile człowiek człowiekowi może uczynić zła. W Skarżysku-Kamiennej na narożnym placu przy skrzyżowaniu ulic 1 Maja i Czerwonego Krzyża stoi pomnik z granitu w kształcie macewy. Na jednej stronie widnieje gwiazda Dawida z napisem „Pamięci Żydów ze Skarżyska-Kamiennej wymordowanych przez hitlerowców w latach 1939-1945. Na drugiej stronie napis w języku hebrajskim. Powyżej rzeźba menory czyli świecznika siedmioramiennego. Świecznik zapalano w domach żydowskich i synagogach jako symbol judaizmu.

Macewy na cmentarzu komunalnym pochodzą z różnych okresów. Wykonane są z białego i czerwonego piaskowca. Płyty nagrobkowe ustawione są pionowo. Mają przypominać bramę będącą symbolem przejścia do życia wiecznego. Wykonane na płytach płaskorzeźby z motywem błogosławionych dłoni – to znak grobu kapłana. Dzbany i misy to symbol lewitów pomagającym kapłanom przy składaniu ofiary. Świeczniki zdobią groby kobiet, bo zapalanie menory w czasie sabatu było jedną z najważniejszych czynności religijnych. Księga to symbol uczoności i pobożności zmarłego. Na grobach umieszczano także symbole śmierci – złamane świece, tonące okręty i złamane drzewa. Znajdują się także podobizny zwierząt i roślin nawiązujące do tekstów biblijnych. Ten cmentarz to ostatni ślad pochowanych mieszkańców wyznania mojżeszowego. Żyjemy w XXI wieku. Co zmieniło się od tamtych czasów? Judaizm, islam, chrześcijaństwo to trzy religie różniące się w zakresie swoich doktryn religijnych, kultur i historii. Przeszłość to dzieje sporów, nietolerancji, prześladowań i wojen. Ale czy tak być musi, aby terroryzm zapanował nad światem? Dlaczego wyznawcy tych wielkich religii nie chcą uczyć się wzajemnie, szukać wspólnych dróg, które prowadzą do jednego celu?

 

Zobacz również

Dodaj komentarz

Protected with IP Blacklist CloudIP Blacklist Cloud

Ogłoszenia drobne

Ogłoszenia promowane:
Treść ogłoszenia: Kontakt
Średnie i Gimnazjum w rok! Matura dla dorosłych! Tel.: 660 365 225
Strona www: ckefekt.pl
PRZEPROWADZKI, TRANSPORT, PRZEWÓZ RZECZY. Tel.: 606 618 817
USŁUGI PODNOŚNIKOWE, PRACE NA WYSOKOŚCI. Tel.: 606 618 817
WYCINKA DRZEW Tel.: 606 618 817